Nsuncokretaučnici već decenijama znaju da suncokreti prate kretanje Sunca, okrećući svoje cvijetove od istoka prema zapadu kako dan odmiče, ali dosad nisu znali zašto je to tako.

U novom američkom istraživanju pokazalo se da se kretanje suncokreta za Suncem uzrokuje njihov unutrašnji biološki sat, a te promjene pozicija biljke čine i većim i pčelama privlačnijim.

"Ovo je prvi poznati primjer da rast neke biljke modulira njen unutrašnji sat i da to ima čak i evolucijske posljedice", rekla je voditeljka istraživanja Stejsi Harmer s Kalifornijskog univerziteta. Najmanje od 1898. naučnici posmatraju kako suncokreti počinju dan okrenuti prema istoku i tokom dana se polako okreću prema zapadu, da bi se tokom noći ponovo vratili na istok.

Niko dosad nije uspio da shvati šta reguliše taj proces. Kako bi ustanovili da li je u pitanju biološki sat ili se biljke jednostavno kreću po nekom predodređenom rasporedu, američki biolozi sproveli su niz eksperimenata.

Prvo su suncokrete privezali kolcima tako da se ne mogu pomjerati, a zatim ih postavili u posude koje su na početku dana okrenuli na zapad, suprotno od signala koje uobičajeno dobijaju od Sunca.

Time su uspjeli da im poremete ritam. Zatim su ih postavili u laboratoriju s fiksiranim vještačkim svijetlom i ustanovili da su se suncokreti nekoliko dana njihali napred-nazad.

"To je ponašanje kakvo očekujete od mehanizma kojeg pogoni unutrašnji sat", rekla je Harmen.

Potom su napravili vještačko svijetlo koje se kreće od istoka prema zapadu. Suncokreti su uspjeli da usklade svoje pokrete u skladu s kretanjem svijetla kada je ono pratilo 24-satni ritam, ali nisu kad je ritam promijenjen na 30 sati. Sve ih je to dovelo do zaključka da je u suncokretima nešto povezano s 24-satnim ritmom kretanja.

Ali šta je to što zapravo uzrokuje kretanje suncokreta? Naučnici su ustanovili da jedna strana stabljike, u zavisnosti od doba dana, raste brže od druge strane. A to uzrokuje da biljka njiše svojim cvijetom. Harmer je objasnila da je takav tip rasta drugačiji od redovnog rasta suncokreta i javlja se na dnevnoj bazi, odnosno u 24-satnom ritmu.

Pokazalo se da je to za biljku dosta važno jer su one okrenute od Sunca tokom eksperimenata imala 10 odsto manje listove od prosječnih. Takođe, suncokreti koji su ujutro bili okrenuti prema istoku privukli su pet puta više pčela od onih vještački okrenutih na zapad. To pokazuje da postoji evolucijska korist od toga što suncokreti "jure" za Suncem.

"Pčele vole tople cvijetove", objasnila je Harmer u radu objavljenom u časopisu "Science".

(NN)

76207 Gornji Rahić b.b.
Distrikt Brčko
Bosna i Hercegovina
email: dzematgornjirahic@gmail.com
telefon 061-424-435


vaktija

srebrenica wgm

KNJIŽEVNI KUTAK

KUTAK ZA DJECU   

BIOGRAFIJE ZNAMENITIH RAHIĆANA

KITABHANA   

KOLUMNE   

INTERVJUI   

ZANIMLJIVOSTI

radiobir